Beyerdynamic DT 770/880/990, MMX 300, COP/CS, DT 440/660/860 – eksploatacja, najczęstsze uszkodzenia i naprawa cz. 1

Comment

Galerie Renowacje



Jak już nasi stali czytelnicy wiedzą, bardzo lubimy i doceniamy słuchawki firmy Beyerdynamic. Nie tylko za ich brzmienie, ale także za wygodę, wytrzymałość i dobry stosunek ceny do jakości.

Nie twierdzimy, że są to słuchawki najlepsze brzmieniowo. Po pierwsze znamy lepsze, choć często kilkukrotnie droższe słuchawki. Po drugie , ich format i brzmienie na pewno nie wszystkim przypadną do gustu.

Tak czy inaczej, mamy sporo modeli Beyerdynamica. Część kupiliśmy na własne potrzeby, część jako uszkodzone do poeksperymentowania, a część… no właśnie. Niektóre sprawiły nam miłą niespodziankę, ponieważ ze względu na prostą i bardzo przyjazną dla użytkownika politykę firmy Beyerdynamic, kilku potencjalnych dawców części udało się postawić na nogi. Ale żeby to wyjaśnić kilka słów wstępu.

 

Beyerdynamic DT 880 PRO disassembled

Beyerdynamic DT 880 PRO disassembled

 

Beyerdynamic robi bardzo dobre słuchawki, na tyle dobre i kierowane do na tyle twardo stąpającej po ziemi klienteli (studia, zespoły itd.), że ich stylistyka a nawet konstrukcja nie musi zmieniać się kilka razy do roku, aby pozostać trendy, funky, groovy & cool.

 

Beyerdynamic DT 770 PRO disassembled

Beyerdynamic DT 770 PRO disassembled

 

Dlatego, zgodnie ze starą prawdą “jeśli coś działa dobrze, to po co to zmieniać”, w przypadku serii profesjonalnych Beyerdynamica mamy do czynienia z dużą powtarzalnością wzorców i elementów konstrukcyjnych. To często pozwala zamiennie stosować części, a w przypadku niektórych modeli także budować hybrydy, korzystając z np. muszli i pałąków jako bazy.

 

Beyerdynamic DT 990 PRO disassembled

Beyerdynamic DT 990 PRO disassembled

 

W omawianej grupie mamy 3 podstawowe modele: DT 770 (zamknięte), DT 880 (półotwarte) i DT 990 (otwarte). Wszystkie te modele mają dodatkowo wersje PRO (do zastosowań profesjonalnych) i Edition (konsumencka, do zastosowań domowych). Wersje pro różnią się od domowych wykończeniem zewnętrznym muszli, poduszką pałąka i trochę siłą nacisku, ale konstrukcja wewnętrzna i brzmienie są niemal identyczne w ramach modelu, a części wymienne między wersjami. Dodatkowo DT 770 doczekało się wariantu dla perkusistów (DT 770 M, trochę lepiej wytłumione, bez otworu basowego i z regulacją głośności na kablu) i komputerowego (MMX 300 z mikrofonem i ładniejszym wykończeniem muszli, sprzedawane także jako QPAD QH-1339). Modele pokrewne do DT 770 to Custom One Pro i Custom Studio – ich konstrukcja jest bardzo zbliżona do DT 770, a w Custom Studio jest ten sam przetwornik, co w DT 770 80 omów. Druga grupa to modele podobne, ale z niestety dużo gorszym, plastikowym pałąkiem: DT 440, DT 660 i DT 860. Wspominamy o nich, bo poniższe punkty także ich dotyczą (z wyłączeniem pałąka i widełek).

 

Najważniejsze części i ich podatność na zużycie/usterki:

1. Muszla – bardzo odporne, zużywają się powoli i o ile nie używa się słuchawek jako broni obuchowej, mogą służyć niemal wiecznie; muszle są zasadniczo wymienne między modelami (np. muszle od DT 770 będą pasować na pałąk od DT 990 i odwrotnie, i da się do nich włożyć przetworniki i założyć pady od DT 990), ale muszla to jedna z 3 części decydujących o brzmieniu słuchawek i jedyna decydująca o typie konstrukcji – otwarta, półotwarta lub zamknięta.

 

Beyerdynamic DT 770 PRO cup

Beyerdynamic DT 770 PRO cup

 

Beyerdynamic DT 880 cup

Beyerdynamic DT 880 cup

 

Beyerdynamic DT990 PRO cup

Beyerdynamic DT990 PRO cup

 

2. Pałąk – kawałek metalu opakowany zapinaną poduszką. Wewnątrz niej biegnie kabel dwużyłowy. Pałąk po obu stronach zakończony jest widełkami, do których przymocowane są muszle, a same widełki do pałąka są przymocowane plastikowymi elementami. Ciężko to zepsuć, ale faktycznie po jakimś czasie widać ślady użytkowania. Poduszka zużywa się i po kilku latach może wymagać wymiany. Poduszki w wersjach konsumenckich są nieco mniej trwałe, niż w wersjach pro. Przy wymianie zalecamy kupno poduszki od wersji pro, pasuje też do wersji konsumenckiej. Kabel biegnący w pałąku może zostać przerwany, a jego wymiana jest nieco trudniejsza niż się wydaje. Wszystkie elementy pałąka są takie same, a przynajmniej wymienne między modelami DT 770, 880 i 990. O ile metalowy pałąk od DT 770/880/990 jest bardzo trwały, to już plastikowy pałąk stosowany w DT 440/660/860 dość łatwo pęka. Dobra wiadomość jest taka, że do tych słuchawek da się zaadaptować solidniejszy pałąk od DT 770/880/990.

 

Beyerdynamic DT770/880/990 PRO headband

Beyerdynamic DT770/880/990 PRO headband

 

3. Mocowanie widełek do pałąka (suwak) – wspominamy o nim osobno, bo to jeden ze najsłabszych elementów konstrukcyjnych, z czasem plastik oprawki zaczyna pękać, szczególnie jeśli ktoś mocno wygina słuchawki. Podobnie jak pozostałe elementy pałąka, ta część jest wspólna dla DT 770, 880 i 990 (ale oprawka ma nieco inny kształt w wersji pro, inny w konsumenckiej).

 

Pęknięcie oprawki suwaka/mocowania widełek zaznaczone strzałką

Pęknięcie oprawki suwaka/mocowania widełek zaznaczone strzałką

 

4. Kabel sygnałowy główny – jest bardziej trwały, niż przeciętny kabel w słuchawkach, ale przeciera się, jak wszystkie kable które są często zginane, najczęściej przy muszli i przy wtyczce. Ale i tu dobra wiadomość, kabel ten da się wymienić lub skrócić, a producent nawet w kablu ‘sprężynce’ uwzględnił odpowiedni prosty odcinek na końcu, tak żeby skrócenie było możliwe.

 

Coiled cable/kabel skręcany

Coiled cable/kabel skręcany

 

Kable są wymienne między modelami DT 770, 880 i 990, występują w 3 odmianach: sprężynka (tylko niektóre modele pro), prosty zwykły (pozostałe modele pro poza DT 770 M i modele konsumenckie) i prosty z regulacją głośności (fabrycznie montowany tylko w DT 770 M). Można też oczywiście zastosować inny kabel, byle się zmieścił w otwór w muszli. UWAGA: lutowanie kabla do przetworników wymaga w tych słuchawkach sporych umiejętności i odrobiny szczęścia, podczas lutowania bardzo łatwo uszkodzić przetwornik. Custom One Pro i Custom Studio mają odłączany kabel zakończony wtykiem typu jack, co zdecydowanie ułatwia sprawę w przypadku uszkodzenia kabla. I dobrze, bo kable w tych modelach są dużo słabsze, niż w DT770/880/990.

 

Straight cable/kabel prosty

Straight cable/kabel prosty

 

5. Pady – wygniatają się i brudzą, zdarzają się też przedarcia i rozklejenie. Z zabrudzeniem można sobie poradzić piorąc pady ręcznie bądź w pralce (oczywiście najlepiej na krótkim programie w temperaturze do 40 stopni). Nadmierne wygniecenie powoduje konieczność wymiany padów, ale takie wygniecenie trochę zajmuje. Co 2-3 lata nie szkoda dołożyć kolejne 120 zł na świeżutkie pady. Nawet z takimi starszymi i mocno ubitymi padami słuchawki grają całkiem nieźle, ale z nowymi lepiej, poza tym jest też znaczna różnica w komforcie. Najlepiej naszym zdaniem jest z padami używanymi, ale nie zużytymi – czyli trochę ubitymi. Pady są zamienne między modelami jeśli chodzi o rozmiar, ale uwaga: pady dedykowane do DT 770/MMX 300 są sztywniejsze i inne brzmieniowo od padów do DT 880/990. Pady do DT 770 podbijają bas w stopniu, który psuje brzmienie dwóch pozostałych modeli, i odwrotnie – DT770/MMX 300 z padami od 880/990 tracą bas. W DT 880 i 990 stosowane są takie same pady. W obu wariantach (DT 770/MMX 300 i DT 880/990) mamy pady welurowe w 2 wersjach kolorystycznych i pady ze sztucznej skórki.

 

Beyerdynamic DT 770/880/990 earpads/pady

Beyerdynamic DT 770/880/990 earpads/pady

 

Pady dedykowane do słuchawek DT 770 i MMX 300 mają oznaczenie EDT 770. Pady do DT 880/990 mają oznaczenie EDT 990. I tak na przykład EDT 770 VB to pady welurowe czarne do słuchawek DT 770 i MMX 300. W przypadku padów welurowych, wersję do DT 770 można odróżnić od wersji do DT 880/990 tym, że w padach do DT 770 widoczna przez otwory z tyłu gąbka wypełniająca pad jest jasna (biała lub żółta), w padach do DT 880/990 gąbka jest czarna.

 

Beyerdynamic DT 770/880/990 earpads/pady

Beyerdynamic DT 770/880/990 earpads/pady

 

6. Przetworniki – zasadniczo przetworniki do wszystkich modeli są te same, ale różnią się wykończeniem. W przypadku DT 990 przetwornik ma tego wykończenia najmniej – jest włożony w plastikową kratownicę z naklejonym papierowym filtrem.

 

Beyerdynamic DT 770/880/990 drivers/przetworniki

Beyerdynamic DT 770/880/990 drivers/przetworniki

 

W przypadku DT 770 z tyłu przetwornika jest dodatkowy plastikowy kapsel, pod którym znajdziemy wytłumienie – po ich usunięciu otrzymujemy przetwornik do DT 990. Natomiast w przypadku DT 880 z tyłu przetwornika jest przyklejona siateczka, a na kratownicy z papierowym filtrem z przodu jest dodatkowy filtr filcowy – po ich usunięciu także otrzymamy przetwornik do DT 990. Te różnice w wykończeniu przetwornika to trzeci element zmieniający brzmienie słuchawek (obok muszli i padów). Dodatkowo każdy model ma kilka wersji, których różnica polega na impedancji przetwornika.

 

Beyerdynamic DT 770/880/990 drivers/przetworniki

Beyerdynamic DT 770/880/990 drivers/przetworniki

 

W modelach DT 660 i DT 860 są nieco inne przetworniki, inna jest także ich oprawka. Nie są one zamienne z DT 770/880/990, ale na tyle podobne, że poniższa część dotycząca uszkodzeń i napraw odnosi się także do nich.

Przetworniki są dostępne jako części zamienne, ale jest to najdroższa część w słuchawkach (jedna sztuka kosztuje ponad 200 zł). W części przypadków przetworniki daje się jednak naprawić. Wszystko zależy od typu i przyczyny uszkodzenia. Najczęstsze objawy to przetwornik który trzeszczy (szczególnie przy dużej głośności i niskich tonach) i przetwornik, który w ogóle nie gra. Rzadziej zdarza się, że przetwornik gra bez zniekształceń, ale ciszej, niż powinien. Jeśli chodzi o przyczyny, możemy powiedzieć o dwóch rodzajach uszkodzeń – eksploatacyjne i wynikające z nieumiejętnej naprawy lub modyfikacji.

Najczęściej występujące uszkodzenie eksploatacyjne powodują włosy, które po jakimś czasie przebijają się przez osłonkę z materiału i papierowy filtr i osiadają dosłownie wszędzie wewnątrz słuchawki.

 

Hair problem in DT 770/880/900 / Problem z włosami w DT 770/880/900

Hair problem in DT 770/880/900 / Problem z włosami w DT 770/880/900

 

Szczególnie lubią zamieszkać bezpośrednio na membranie przetwornika i przykleić się do membrany. To właśnie włosy zazwyczaj powodują efekt trzeszczenia i zniekształcenia przy większej głośności i niskich tonach.

 

"Hairy" DT 860 driver / "Owłosiony" przetwornik z DT 860

“Hairy” DT 860 driver / “Owłosiony” przetwornik z DT 860

 

Naprawa polega na kompletnej rozbiórce przetwornika od frontu (wyjęciu z plastikowej kratki) i dokładnym oczyszczeniu membrany z włosów.

 

Removing hair from DT 990 driver / Usuwanie włosów z membrany przetwornika od DT 990

Removing hair from DT 990 driver / Usuwanie włosów z membrany przetwornika od DT 990

 

Koniecznie należy także wyczyścić materiałowy i papierowy filtr i wnętrze muszli.

 

Hair removed from a single driver / włosy usunięte z jednego przetwornika

Hair removed from a single driver / włosy usunięte z jednego przetwornika

 

Dużo rzadziej występujące uszkodzenie eksploatacyjne to odkształcona (np. lekko przygnieciona, wciśnięta) membrana. Prawdopodobnym powodem jest mocne przesterowanie słuchawek lub ich mocne uderzenie. To uszkodzenie również widać dopiero po wyjęciu przetwornika z oprawki (plastikowej kratki). Odkształcenie membrany może dodatkowo spowodować przesunięcie, a nawet zablokowanie cewki, albo wręcz jej wypchnięcie z magnesu. Naprawa polega na przywróceniu membranie właściwego kształtu i w razie potrzeby umieszczeniu cewki we właściwym miejscu. Przy małym odkształceniu czasem wystarcza przejechanie palcem wokół membrany, przy większym trzeba mocno pogimnastykować się z prostowaniem membrany i umieszczaniem cewki w otworze w magnesie. W ekstremalnych przypadkach zgnieciona kopułka membrany (która jest pokryta kleistą powłoką z obu stron) przykleja się do magnesu. Taki przetwornik niestety zwykle jest nie do uratowania.

Kolejne, najrzadsze uszkodzenie eksploatacyjne to (zazwyczaj częściowe) odklejenie się krawędzi membrany od kosza przetwornika. Ponieważ próba wyjęcia przetwornika z tak odklejoną membraną z oprawki zwykle kończy się poważnym uszkodzeniem membrany, taki przetwornik jest zwykle nie do uratowania. Ale w jednym przypadku udało nam się wyjąć przetwornik bez zniszczenia membrany i przykleić membranę z powrotem do kosza.

Nieumiejętna naprawa lub modyfikacja to druga częsta przyczyna uszkodzeń. Część usterek można niestety łatwo spowodować podczas próby oczyszczenia lub przywrócenia właściwego kształtu membrany – na przykład przyklejenie membrany do magnesu, przerwanie jej lub odkształcenie, przygniecenie cewki itd. Dlatego te czynności trzeba wykonywać bardzo ostrożnie i liczyć się z niepowodzeniem.

Drugi typowy błąd można popełnić podczas próby naprawy/wymiany kabla (albo przetwornika). Kable lutowane są do portów w postaci blaszek lub małej płytki drukowanej. Od tych portów do cewki biegną cieńsze od włosa druciki. Jeśli za bardzo rozgrzejemy blaszkę lub płytkę podczas lutowania kabla, może puścić lut, którym złapany jest ten cieniutki drucik. Drucik można też łatwo przypadkiem przerwać, albo rozgrzać port na tyle, że nadtopi plastikową obudowę przetwornika i wysunie się z niej – także powodując zerwanie drucika. Przetwornik oczywiście przestaje wtedy działać. Przerwany drucik od portu do cewki ta najczęstsza przyczyna milczącego przetwornika w tych słuchawkach, a najczęstszą przyczyną jest błąd (lub pech) podczas próby wymiany lub naprawy kabla.

 

Wire ports and tiny wires from ports to the coil / Porty do przylutowania kabla i cieniutkie druciki biegnące do cewki

Wire ports and tiny wires from ports to the coil / Porty do przylutowania kabla i cieniutkie druciki biegnące do cewki

 

Co więc jeśli przetwornik po prostu nie gra?

Po wyeliminowaniu kabla jako sprawcy warto sprawdzić te małe druciki. W ostatnim czasie mieliśmy kilkukrotnie do czynienia z uszkodzonymi przetwornikami tych słuchawek i w kilku przypadkach udało się naprawić dokładnie te połączenia. Niestety nie zawsze się udaje.

Pod lupą widać te druciki. Są malutkie i do tego pokryte emalią. Są także w nowszych wersjach przetworników, w których zamiast blaszek jest mała płytka – i dokładnie tak samo powodują problemy.

 

Tiny wires that often lose contact, newer type of driver / Cienkie druciki które często tracą kontakt, nowszy typ przetwornika

Tiny wires that often lose contact, newer type of driver / Cienkie druciki które często tracą kontakt, nowszy typ przetwornika

 

Jeśli nie chcemy ryzykować i opalać drucika z izolacji (co odradzamy), to kontakt możemy uzyskać tylko na samym końcu. Jeśli uda nam się je znaleźć, to należy bardzo ostrożnie sprawdzić, czy druciki są przylutowane do portów. Jeśli nie, złapanie drucika w większej kropli cyny może pozwolić uzyskać poprawny kontakt i ożywić przetwornik. Ważne, żeby drucik miał kontakt z portem.

Jeśli jeden z drucików po zerwaniu jest zbyt krótki aby sięgnąć swojego skrajnego portu (na przetworniku zazwyczaj są trzy porty, środkowy nie jest podłączony do cewki – służy do połączenia dodatniej żyły kanału prawego z kabla sygnałowego w lewej muszli z kablem, którym sygnał biegnie do prawej słuchawki) możemy śmiało wykorzystać środkowy port i (jeśli akurat naprawiamy lewy przetwornik) połączyć kable prawego kanału bezpośrednio, nie na porcie i Jeśli zaś jednego drucika brakuje albo zerwał się od strony cewki… możemy zorganizować mały pogrzeb przetwornika.

 

Tiny wires caught in a lot of solder, contact restored / Małe druciki złapane dużą ilością cyny, kontakt przywrócony

Tiny wires caught in a lot of solder, contact restored / Małe druciki złapane dużą ilością cyny, kontakt przywrócony

 

Z naszego doświadczenia, naprawa takiej usterki niestety udaje się najwyżej w połowie przypadków.

DT 770/880/990 (a także COP/CS i w mniejszym stopniu DT440/660/860) to nie tylko bardzo dobre i wygodne słuchawki, ale też rzadki przykład produktów zaprojektowanych tak, żeby w przypadku uszkodzenia lub zużycia części nadawały się do naprawy, a nie tylko na śmietnik. Szkoda, że Beyerdynamic po wielu latach kończy produkcję niektórych z nich, żeby zrobić miejsce nowym (znacznie droższym) modelom opartym na technologii Tesla. Mamy nadzieję, że przynajmniej części zamienne będą jeszcze długo dostępne.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *